Kreatywne Myslenie

Aleksander Lamek

Wkraczajac w nowe stulecie, wkraczamy rownoczesnie w nowy porzadek gospodarczy, w ktorym tradycyjny kapital, taki jak urzadzenia, nieruchomosci czy srodki transportu, ustepuja miejsca kapitalowi ludzkiemu. To wlasnie czlowiek, wraz ze swoimi umiejetnosciami, wiedza i doswiadczeniami, zaczyna odgrywac decydujaca role w rozwoju firm na calym swiecie. Te firmy, ktorym uda sie przyciagnac najzdolniejszych pracownikow, beda w stanie zapewnic sobie trwaly rozwoj w nadchodzacych latach. 

Wsrod wielu umiejetnosci, jakie powinni posiadac najlepsi pracownicy, wazne miejsce zajmuje umiejetnosc kreatywnego myslenia. Firmy, ktore beda w stanie zaoferowac klientom produkt oryginalny, zyskaja przewage nad konkurencja.

Niestety tylko niewielki procent ludzi posiada wrodzona zdolnosc do kreatywnego myslenia. Z tego powodu, wiele osob traktuje kreatywnosc jako cos nadzwyczajnego, cos co jest dostepne tylko nielicznym. Tymczasem umiejetnosci kreatywnego myslenia mozna sie nauczyc w taki sam sposob, jak np. czytania lub pisania. Wymaga to jednak stalej pracy nad soba w mysl zasady, iz praktyka czyni mistrza.

Aby moc rozwijac swoja kreatywnosc, trzeba najpierw zdac sobie sprawe z czynnikow, ktore warunkuja rozwoj tej umiejetnosci. Przede wszystkim naleza do nich cechy charakteru. 

 
Cechy charakteru osoby kreatywnej

W. Reichmanna i O. Siwinskiego  w swojej ksiazce pt. “Za piec dwunasta” wymieniaja cztery niezbedne  cechy charakteru  czlowieka  swiadomie   przyjmujacego postawe kreatywna :

  • Otwartosc i wewnetrzna elastycznosc. Czlowiek nie zamyka sie sztywno w raz przyjetych pogladach i ksztalci w sobie zdolnosc do myslenia w wielu kierunkach.

  • Ciekawosc, polegajaca na szukaniu nowych drog i mozliwosci. Nie ograniczanie sie do pierwszego lepszego nadarzajacego sie rozwiazania.

  • Spostrzegawczosc, czyli zdolnosc do zauwazania problemow i niedociagniec oraz podchodzenie do nich w sposob obiektywny.

  • Zdolnosc do krytycznej samooceny. Osoba kreatywna umie dostrzec, ze aktualnie realizowany wariant nie prowadzi do zamierzonego celu. Potrafi zawrocic, aby poszukac nowej mozliwosci, nawet jezeli jest ona zwiazana z jakims stopniem ryzyka.

Do tych czterech cech charakteru nalezy dodac jeszcze jedna - motywacje do wykorzystania swojego kreatywnego potencjalu. Wiekszosc doroslych osob wzbrania sie przed wykorzystywaniem swoich kreatywnych umiejetnosci, nie wierzac w swoj tworczy potencjal. Tymczasem bez motywacji do wykorzystania wlasnej kreatywnosci osiagniecie pozytywnych rezultatow w tym zakresie jest praktycznie niemozliwe.
 
  
Czlowiek myslacy

Edward De Bono – swiatowy ekspert w dziedzinie umiejetnosci kreatywnego myslenia – twierdzi, iz aby moc w pelni wykorzystac umiejetnosci kreatywnego myslenia, trzeba stac sie tzw. czlowiekiem myslacym . Wedlug niego, czlowiek myslacy:

  • ma zaufanie do wlasnej umiejetnosci myslenia,
  • potrafi swiadomie zabrac sie do myslenia i skupic na konkretnej sprawie,
  • zawsze potrafi zdefiniowac cel swojego namyslu i okreslic, w jaki sposob zamierza ten  cel osiagnac,
  • zdaje sobie sprawe z tego, ze jakiekolwiek podejscie do okreslonej sprawy czy sposob widzenia sytuacji jest tylko jednym z licznych mozliwych podejsc czy sposobow, z ktorych wiekszosc nie przyszla mu do glowy,
  • potrafi docenic to, co osiagnal, nawet jezeli jest to tylko swiadomosc, ze problem wymaga dalszego namyslu,
  • uwaza, ze myslenie jest sztuke, w ktorej warto sie doskonalic i ktorej trzeba sie przygladac,
  • uwaza, ze mysli sie po to, zeby lepiej zrozumiec rzeczywistosc, zeby podejmowac trafne decyzje i aby wypracowywac lepsze sposoby postepowania, a nie po to, zeby udowodnic, iz jest sie madrzejszym od innych. 


    • Co jesli nie posiadamy cech potrzebnych do stania sie osoba kreatywna? W takiej sytuacji pozostaje nam podjecie pracy nad soba. Zmiana cech charakteru nie jest latwa sprawa. Dlatego warto siegnac po poradniki na ten temat. Mozna rowniez skorzystac z porad specjalistow lub zapisac sie na odpowiednie kursy. 
     

    Czynniki wplywajace na kreatywnosc

    Odpowiednie cechy charakteru to jednak nie wszystko. Umiejetnosci kreatywnego myslenia zaleza rowniez od wielu innych czynnikow wewnetrznych i zewnetrznych. Ponizej zostaly przedstawione najwazniejsze z nich.

    Stres
    Zdarza sie, iz pod presja (np. gdy trzeba szybko cos zrobic) dzialamy szybciej i skuteczniej. Mamy wtedy wiecej motywacji do pracy oraz jestesmy w stanie calkowicie poswiecic sie danemu zadaniu. Dzialamy jakby w transie. Osiagamy wtedy wyniki, ktore normalnie bylyby poza naszym zasiegiem.

    O ile jednak krotkotrwaly stres moze stac sie dla nas cennym motywatorem do dzialania (o ile nie wymknie sie on spod kontroli), o tyle stres trwajacy dluzej moze bardzo niekorzystnie odbic sie na naszym zdrowiu i psychice oraz ograniczyc nasz tworczy potencjal.

    Odpoczynek i sen
    Nie tylko cialo potrzebuje odpoczynku - umysl rowniez. Osoby wypoczete maja znacznie wiekszy potencjal tworczy. Mozg potrzebuje regularnych przerw, taka samo jak okresow aktywnosci. Jesli pracuje sie dlugo bez przerw, wtedy pogarsza sie koncentracja, pojawia sie nerwowe zachowanie, a w ekstremalnych przypadkach dochodzi do zalamania psychicznego.

    Muzyka
    Muzyka moze kreowac nasze otoczenie. Warto sprobowac eksperymentowac z roznymi stylami muzyki, aby przekonac sie, ktore z nich sa najlepsze z punktu widzenia naszej kreatywnosci.
    Zrobienie sobie przerwy i posluchanie muzyki moze zwiekszyc pozytywny stan ducha i pomoc w dojsciu do kreatywnego rozwiazania jakiegos problemu. 

    Humor
    Humor i kreatywnosc sa ze soba scisle powiazane. Poczucie humoru pozwala na znajdywanie bardziej roznorodnych pomyslow. Dzieki polaczeniu kreatywnosci i humoru, podczas tworczej pracy mozna sie dobrze bawic. Humor sklania do nietypowego, nielogicznego myslenia, ktore ulatwia dochodzenie do nowych pomyslow.

    Poczucie humoru pozwala rowniez smiac sie z samego siebie, swoich bledow i porazek, ktore sa nieodlacznym elementem kreatywnosci.

    Kondycja fizyczna
    Na pewno kazdy zna przyslowie “W  zdrowym  ciele  zdrowy  duch”. Nic dodac, nic ujac. Osoby z roznego rodzaju klopotami zdrowotnymi, czesto nie sa w stanie w pelni wykorzystac swojego potencjalu tworczego. Dlatego dobrze jest uprawiac jakis sport. Moze to byc np. bieganie, plywanie, jazda rowerem czy cwiczenia na silowni.

    Dzieki regularnym cwiczeniom poprawia sie funkcjonowanie systemu oddechowego, a to wlasnie tlen stanowi najwazniejszy pokarm dla mozgu. Dobra kondycja fizyczna powoduje rowniez, iz lepiej spimy. 

    Cisza
    W obecnym, zurbanizowanym swiecie, trudno jest znalezc dla siebie troche ciszy i spokoju. Istnieje ogromna ilosc dzwiekow, ktore bombarduja nasz mozg, zaklocajac nasze myslenie i powodujac stres. Sa to np. glosna muzyka, przenikliwy dzwiek telefonow (szczegolnie komorkowych), ruch uliczny, telewizja, itp. 

    Tymczasem ludzkie cialo reaguje na halas. Halas ogranicza efektywnosc funkcjonowania mozgu. Zadania intelektualne sa szczegolnie niezabezpieczone przed atakiem halasu. Dlatego nalezy aktywnie minimalizowac wielkosc halasu oddzialywujacego na nasze cialo. Mozna np. w tym celu kupic zatyczki do uszu.

    Srodowisko w ktorym zyjemy
    Srodowisko ma ogromny wplyw na zdolnosci kreatywnego myslenia. Jesli zyjemy wsrod ludzi, ktorzy sa sceptykami, pesymistami i krytykuja kazdy nowy pomysl, to szanse na rozwiniecie tworczego potencjalu mamy niewielkie. Z kolei wsrod ludzi nastawionych do zycia optymistycznie, ludzi z pasja, ktorzy zachecaja nas do wymyslania i realizowania nowych pomyslow, nasze tworcze umiejetnosci moga wspaniale sie rozwinac.

    Inteligencja
    Wedlug Edwarda De Bono przekonanie, ze ludzie inteligentni potrafia z natury sprawnie i skutecznie myslec, jest bledne i pociaga za soba fatalne skutki w systemie ksztalcenia. (przypis). 

    Wymienia on siedem “pulapek inteligencji”:

    1. Czlowiek inteligentny przyjmuje jakis poglad tylko dlatego, ze potrafi go obronic.

    2. Osoby inteligentne ulegaja pokusie zastepowania myslenia elokwencja.

    3. Czlowiek inteligentny odczuwa przymus, zeby zawsze miec racje, zawsze byc gora, byc blyskotliwszym, bystrzejszym od innych, miec "jedynie sluszne" poglady.

    4. Wykorzystanie inteligencji do krytykowania daje natychmiastowa satysfakcje, natomiast gdy sie ja wykorzystuje konstruktywnie, efekty niekoniecznie sa od razu widoczne. 

    5. Wybitnie inteligentne umysly przedkladaja pewnosc, jaka daje myslenie reaktywne (rozwiazywanie lamiglowek, zadan, klasyfikowanie, porzadkowanie danych, itp.), ktore polega na reagowaniu na przedstawiony material, nad inne rodzaje myslenia. 

    6. Wybitnie inteligentne umysly charakteryzuja sie czysto fizyczna szybkoscia, bystroscia, ktora prowadzi czesto do wyciagania pochopnych wnioskow. 

    7. Umysly o wybitnej inteligencji zdaja sie przedkladac lotnosc, bystrosc nad madrosc.

    Na szczescie nie wszyscy ludzie inteligentni lapia sie w pulapke inteligencji. Udaje sie im jej uniknac albo przypadkowo, albo przez wychowanie, badz wlasnym, swiadomym wysilkiem.

    Aleksander Lamek jest tworca internetowego Klubu Polskich Milionerow, prowadzi szkolenia pt. Sukces z Humorem oraz jest zalozycielem Policealnej Szkoly E-Biznesu.